Manifest: Het spoorviaduct als collectief geheugen

Delft ligt momenteel in puin en as om dat grote stuk beton onder de grond te kijken. Een zicht op beton wordt vervangen door een zicht op groen. Een lange zichtlijn van begin tot eind. Toch gaat er iets missen in dat vergezicht, vindt ontwerp- en ideeënbureau Pact 11: een stukje Delftse historie. Zij pleiten voor het behoud van een stuk spoorviaduct. Een manifest over het spoorviaduct als onderdeel van de Delftse tijdlijn.

Tekst en afbeeldingen: Pact11
 
 
“Delft is niet alleen een stad met een rijke historie, maar tevens een stad waar deze rijke historie vandaag de dag nog steeds kan worden ervaren. Het oude centrum vol pittoreske grachten, sfeervolle pleinen, monumentale grachtenpanden en andere bijzondere bouwwerken die een rijke geschiedenis tonen. Dat onze binnenstad in de huidige vorm nog bestaat, is echter niet vanzelfsprekend.

 

Een nog ingrijpender voorbeeld is echter het Komplan 1956, waarbij grootschalige ingrepen ten behoeve van de modernisering overal in de binnenstad waren gepland.

Afgelopen eeuw is er meerdere malen gevochten voor het behoud van de historie tegen de opkomende stroom van de technologie en de modernistische bouwstijl. De Oude Delft is zo in de jaren ’20 bijna gedempt ten behoeve van een nieuwe tramlijn, omdat de gracht werd gezien als vuilput en onnodig ruimtegebruik door functieverlies. Een nog ingrijpender voorbeeld is echter het Komplan 1956, waarbij grootschalige ingrepen ten behoeve van de modernisering overal in de binnenstad waren gepland. Was dit plan uiteindelijk door grootschalig protest niet afgeblazen, dan werden de Nieuwe Plantage en de Beestenmarkt nu niet gekarakteriseerd door gemoedelijkheid en gezelligheid, maar door de chaos van aanwezige verkeersaders.

Na deze plannen staat de Delftse binnenstad momenteel in het teken van een volgende grootschalige bouwkundige ingreep: de omvorming van de spoorzone. Ten behoeve van een brede allee zonder visuele en fysieke obstructies word het huidige spoorviaduct gesloopt en wordt het spoor onder de grond geplaatst. Alwaar deze verandering in tegenstelling tot de eerdergenoemde ingrepen een grote potentiële vooruitgang kan zijn voor de stad, willen wij de sloop enigszins ter discussie stellen.

 

Hebben we niks geleerd van eerdergenoemde misstanden?

Dat er noodzaak is om het spoorviaduct te slopen en zo meer samenhang te creëren in Delft tussen de verschillende wijken zien wij ook in. Maar om dit karakteristieke Delftse bouwwerk compleet te slopen en hiermee een deel van de geschiedenis te wissen zien wij als een misstap. Zo gaan we toch niet met ons historisch erfgoed om? Hebben we niks geleerd van eerdergenoemde misstanden? Alwaar het spoorviaduct niet dezelfde esthetische waarde heeft als de Nieuwe Kerk maakt het spoor al lange tijd onderdeel uit van Delft. Voor de komst van het huidige viaduct (overigs tevens een onderdeel van het Komplan 1956), lag het spoor al sinds 1847 op maaiveldniveau. Het viaduct is toentertijd gebouwd vanwege dezelfde reden als nu: om twee delen stad aan elkaar vast te maken. Dat we vandaag de dag technisch in staat zijn een dergelijk project te realiseren en zo een nieuw stadspark aan te leggen is prachtig, maar het viaduct was destijds een belangrijke vooruitgang voor de stad. Tevens gaat het behoud van dit civieltechnische kunstwerk over een stukje educatie. Het drukte spoor van Europa dat dwars door onze stad raast, dat is toch ook iets om trots op te zijn? En het uitzicht uit de trein op de oude binnenstad, ook dit raken we kwijt wanneer we voortaan reizen door een tunnel.

 
24ouro600.1
Voorbeeld: High Line in New York
 
DSA_hofbogen beeld 02
Voorbeeld: Impressie van de Hofbogen in Rotterdam. Doepel Strijkers.

 
In verschillende steden worden op dit moment oude spoorviaducten omgetoverd tot schitteren- de stadsparken. Een voorbeeld hiervan is de geroemde High Line in New York, maar ook buurman Rotterdam is druk bezig een dergelijk park te creëren – de monumentenstatus is daar in ieder geval al binnen. In Delft is deze werkwijze geen optie. De voordelen van een verhoogd stadspark wegen niet op tegen het plan dat nu op tafel ligt. Het is een waanzinnig idee dat Delft er straks een tweede hart bij krijgt, daar moet niks aan veranderen. Maar wat we wel kunnen doen, is een heel klein stukje laten staan. Een herinnering. Een collectief geheugen. Een stukje bewustzijn. Historische gelaagdheid in onze mooie oude binnenstad. Een kans die we nu moeten grijpen, voor we een stukje geschiedenis kwijt raken.

Historische gelaagdheid in onze mooie oude binnenstad.

Bijgevoegd impressies van onze visie op de potentie van het spoorviaduct. Een verzamelpunt in het nieuwe park. Een publiek uitkijkpunt vanaf de oude spoorlijn. Een plek met geschiedenis, een plek met verhaal. Van ons, van Delft. Het stukje viaduct is zowel de bekroning op het plan van de toekomst als een herinnering aan vroeger.”
 
 

Pact 11 zit op dit moment rond de tafel met bewoners en betrokkenen om het plan hopelijk realiseerbaar te maken. Dit, ondanks de vergevorderde status van de bouwwerkzaamheden. Om deze actieve en betrokken jongens te helpen, zijn alle suggesties, meningen en ideeën hartstikke welkom. Alle hersenspinseltjes zijn welkom: mail naar info@pact11.nl

Comments are closed.